ATEX ve Exproof İşaretlemesi Nasıl Okunur?

Bir exproof etiketi soldan sağa şu soruları yanıtlar: bu ekipman hangi ortam için üretildi (grup), ne kadar güvenli (kategori), patlamaya karşı hangi yöntemle korunuyor (koruma tipi), hangi gaz sınıfına dayanıklı (gaz grubu) ve yüzeyi en fazla kaç dereceye çıkıyor (sıcaklık sınıfı). Beş sorunun beşi de aynı satırda yazar.

Önce en kritik ayrım: Grup I mi, Grup II mi?

Patlayıcı ortam ekipmanları iki ana gruba ayrılır ve bu ayrım pazarlama değil, fiziksel bir gerçekliktir:

Buradaki hata en pahalı hatadır: yeraltı maden ocağına Grup II etiketli bir ekipman alınamaz. Grup II sertifikası olan bir ürün "ATEX sertifikalı" olduğu hâlde ocakta uygun değildir. Ürün seçerken bakılacak ilk şey budur.

Kategori ise koruma seviyesini söyler: M1, patlayıcı ortam oluştuğunda dahi enerjili kalabilecek düzeyde koruma gerektirir; M2, patlayıcı ortam oluştuğunda enerjisi kesilecek ekipmanlar içindir.

Ex işaretinin bölümleri

Tipik bir gösterim şu sırayla okunur:

1. Ex — ekipmanın patlayıcı ortam için üretildiğini belirtir.
2. Koruma tipi (küçük harf) — patlamayı hangi yöntemle önlediği.
3. Gaz grubu — hangi gaz sınıfına göre sertifikalandırıldığı.
4. Sıcaklık sınıfı — yüzeyinin çıkabileceği en yüksek sıcaklık.

Koruma tipleri (en sık karşılaşılanlar)

Bir ekipmanda birden fazla koruma tipi birlikte bulunabilir; örneğin gövde alev sızdırmaz, bağlantı kutusu artırılmış güvenlikli olabilir.

Gaz grubu

Grup I ekipmanlarda gaz grubu ayrıca belirtilmez — referans gaz metandır. Grup II'de üç alt grup vardır ve zorluk sırası IIA < IIB < IIC şeklindedir: IIC sertifikalı bir ekipman IIA ve IIB ortamlarında da kullanılabilir, tersi geçerli değildir.

Sıcaklık sınıfı

Sıcaklık sınıfı, ekipmanın azami yüzey sıcaklığını söyler. Doğru seçim şudur: ekipmanın azami yüzey sıcaklığı, ortamdaki gazın tutuşma sıcaklığından düşük olmalıdır.

Sayı büyüdükçe sıcaklık düşer, yani koruma artar: T6 sertifikalı bir ekipman T1–T5 gerektiren ortamlarda da kullanılabilir.

Örnek okuma

Ex d IIB T4: alev sızdırmaz muhafazalı, IIB gaz grubuna kadar olan ortamlarda kullanılabilen, yüzey sıcaklığı 135 °C'yi aşmayan bir ekipman. Bu etiket Grup IIye aittir — yani yeraltı maden ocağı için değildir. Ocak için aranacak şey Grup I / M1 ya da M2 işaretidir.

Etikette ayrıca ne aranmalı?

• CE işareti ve varsa onaylanmış kuruluş numarası.
• Sertifika numarası — etiketteki iddianın karşılığı olan belge.
• Ortam sıcaklığı aralığı — yeraltında sıcaklık ve nem, ekipmanın sertifikalandırıldığı aralığın dışına çıkabilir.
• Koruma derecesi (IP) — toz ve suya karşı; patlama korumasından ayrı bir başlıktır ve onun yerine geçmez.

Uygunluk yalnız satın almada bitmiyor

Doğru etiketli ekipman, yanlış montajla korumasını kaybeder: eksik conta, sıkılmamış rakor, uygun olmayan kablo bezi ya da gövdeye açılan bir delik sertifikayı fiilen geçersiz kılar. Bu nedenle yeraltı elektrik ekipmanında ürün kadar montaj ve periyodik kontrol de belirleyicidir.

Yeraltı bağlantı ürünlerinde nelere baktığımızı exproof fiş ve priz sistemleri sayfasında anlattık; kümenin tamamı için maden elektrik ekipmanları.