Aksiyel Havalandırma Fanları
Galeri havalandırmasında kullanılan yüksek basınçlı itici ve emici aksiyel fanlar; debi ve basınç ihtiyacına göre seçim.
Aksiyel havalandırma fanı, havayı pervane ekseni doğrultusunda basarak galerilere temiz hava ileten ya da kirli havayı çeken fandır. Yeraltında ana havalandırma fanı ve tali havalandırma fanı olarak iki farklı görevde kullanılır; 2026 mevzuat değişikliğiyle bu ikisi ayrı ayrı tanımlanmış ve her birine ayrı yükümlülük getirilmiştir.
Ana fan ve tali fan artık ayrı tanımlar
21 Temmuz 2026 tarihli ve 33316 sayılı Resmî Gazete ile yönetmeliğe dört yeni tanım eklendi. Bu, terminolojik bir düzeltme değil; her tanımın arkasında ayrı bir yükümlülük var:
| Terim | Tanım |
|---|---|
| Ana havalandırma fanı | Yeraltı maden işyerlerinde havalandırmayı sağlamak amacıyla kullanılan ana vantilatör ya da ana aspiratör. |
| Tali havalandırma fanı | Ana havalandırma akışı ile bağlantısı bulunan hazırlık ve kurtarma çalışmalarının yapıldığı yerlerde kullanılan fan. |
| Yedek havalandırma fanı | Ana havalandırma fanının devre dışı kalması durumunda kullanılan vantilatör ya da aspiratör. |
| Yedek güç sistemi | Ana elektrik şebekesinden ve diğer dış besleme hatlarından bağımsız çalışan, ana enerji kesildiğinde bağlı sistemleri besleyebilecek kapasitede jeneratör veya benzeri güç sistemi. |
Satın alma kararını değiştiren üç hüküm
- Ana fan yedek güç sistemine bağlı olmak zorunda. Değişiklikle Ek-3'ün 8.8 maddesi, ana havalandırma fanının ana enerji sistemi dışında yedek güç sistemine de bağlı durumda olmasını arıyor. Yani fan projesi artık jeneratör projesinden ayrı düşünülemez.
- Grizulu ocakta eşdeğer yedek fan zorunlu. Bütün grizulu ocaklarda, ocağın havalandırmasını sağlayacak güçte ana havalandırma fanı/fanları ve ana fan ile eşdeğer yedek havalandırma fanı/fanları bulundurulur. "Eşdeğer" kelimesi kritik: küçük bir yedek fan bu şartı karşılamaz.
- Yedek fan ayda bir test edilir. Yedek fanın havalandırma sürekliliğini sağlayacak şekilde derhal devreye girdiğine ilişkin testler en geç ayda bir yapılır ve kayıt altına alınır.
Ayrıca tali havalandırma yapılan bölgede fan devre dışı kalırsa oradaki çalışanlar derhal tahliye edilir; uygun hava özellikleri ve havalandırma sağlanmadıkça bölgeye girilmez.
Fan seçimi: debi ve basınç birlikte okunur
Bir fanı yalnız debisiyle seçmek, en sık yapılan hatadır. Fan, sistemin direncine karşı çalışır: galeri uzunluğu, kanal çapı, dirsek sayısı ve kanal sızdırmazlığı basınç kaybını belirler; fan da o basınçta ne kadar hava verebildiğiyle değerlendirilir. Bu yüzden fan ve fantüp birlikte seçilir.
Mevzuat tarafında da ölçülebilir sınırlar var: hava hızı her hâlde 0,5 m/s'den az olamaz; insan ve malzeme taşımasında kullanılan kuyularda, lağımlarda, ana nefeslik yollarında, eğimli ve düz yollarda hava hızı saniyede 8 metreyi geçemez. Fan bu iki sınırın arasında çalışmak zorundadır.
Bize neyi iletmelisiniz?
Galeri kesiti ve uzunluğu, hedeflenen hava debisi, ocağın grizulu olup olmadığı ve mevcut kanal çapınız. Bu bilgilerle uygun fan tipini ve gerekli basınç aralığını belirleyip paylaşıyoruz. Ne kadar hava gerektiğini henüz hesaplamadıysanız hava miktarı hesabı rehberimiz parametreleri sıralıyor.
Mevzuat dayanağı: Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği, madde 4 (tanımlar) ve Ek-3 madde 8.3, 8.4, 8.8, 10.7, 10.13 — Resmî Gazete 19/9/2013 sayı 28770; tanım eklemeleri ile 8.8, 10.7 ve 10.13 değişiklikleri: Resmî Gazete 21/7/2026, sayı 33316.
Not: Bu sayfadaki teknik bilgiler ve mevzuat özetleri genel bilgilendirme amaçlıdır; proje, hesap veya iş güvenliği talimatı yerine geçmez. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete'de yayımlanan yürürlükteki mevzuat metni ile üreticinin güncel teknik dokümanıdır. Sorumluluk reddi beyanı.
Teklif
Ölçüyü gönderin,
aynı gün dönelim
Galeri kesitiniz, tavan yükünüz veya mevcut ekipmanınızın fotoğrafı yeterli. Uygun sistemi birlikte belirleyelim.
Hafta içi 08:30 – 18:00 · Ankara
