Fantüp

Fantüp (vantüp), fanın ürettiği havayı yaklaşım ve üretim galerilerine taşıyan esnek ya da spiral havalandırma kanalıdır. Yeraltı tali havalandırmasında kullanılan vantüplerin, 21/7/2026'da yürürlüğe giren mevzuat değişikliğiyle antistatik ve alev yürütmez özellikte olması zorunludur.

Fantüp ne işe yarar?

Yeraltında kullanılan cihaz ve makinelerin emisyonu, sıcaklık farkı, patlatma ve kazı sonucu oluşan duman, gaz ve tozların dışarı alınması havalandırmayı kritik hâle getirir. Yeryüzündeki temiz hava, yüksek basınçlı itici ve emici fanlar ile havanın iletildiği fantüpler vasıtasıyla yeraltındaki yaklaşım ve üretim galerilerine iletilir.

Fan havayı üretir; fantüp o havayı kayba uğratmadan arına ulaştırır. Kaçak yapan, ezilen ya da çapı yanlış seçilmiş bir kanal, doğru seçilmiş bir fanı da işlevsiz bırakır — bu ikisi tek sistemdir.

2026 mevzuat değişikliği: vantüpte zorunlu özellikler

Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'nin Ek-3'ü, 21 Temmuz 2026 tarihli ve 33316 sayılı Resmî Gazete ile değiştirildi. Değişiklik tali havalandırmayı ayrı bir başlık altında düzenledi ve satın alma kararını doğrudan etkileyen üç hüküm getirdi:

• Malzeme özelliği: tali havalandırmada kullanılan vantüpler antistatik ve alev yürütmez özellikte olur. Bu artık bir tercih değil, uygunluk şartıdır.
• Kısa devre önlemi: tali havalandırmada hava kısa devresini önleyecek tedbirler alınır.
• Sahada yedek bulundurma: tali havalandırma yapılan bölgelerde tali havalandırma fanının yedeği; vantüp bağlantı elemanları (kelepçe, tel vb.) ve kurulum için gerekli diğer teçhizat ile birlikte, kuruluma hazır şekilde fanın yanında bulundurulur.

Üçüncü madde çoğu sahada gözden kaçıyor: yalnız yedek fan değil, onu bağlayacak kelepçe ve tel de hazır durmak zorunda. Yedek parça listenizi bu maddeye göre gözden geçirmenizi öneririz.

Fantüp seçimini belirleyen girdiler

Bu girdiler olmadan çap önermek, sahaya yanlış kanal göndermek demektir. Galeri boyu, kesiti ve hedeflenen debiyi ilettiğinizde uygun çap ve basınç sınıfını doğrudan paylaşıyoruz.

İlgili başlıklar

Havayı üreten tarafı için maden aksiyel havalandırma fanları; ne kadar hava gerektiğini belirleyen hesap için maden havalandırmasında hava miktarı hesabı.

Mevzuat dayanağı: Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği Ek-3, madde 10.7 (Tali havalandırma) — Resmî Gazete 19/9/2013 sayı 28770; madde 10.7 ekleme ve değişikliği: Resmî Gazete 21/7/2026, sayı 33316. Değişiklik yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.